مدیریت رفتار سازمانی چیست و چرا مهم است؟

رفتار سازمانی چیست

اگر از یک سازمان نیروهای انسانی را حذف کنیم، کدام‌یک از اهداف آن سازمان محقق می‌شود؟ کدام‌یک از فرآیندهای سازمان پیش خواهد رفت؟ اصلی‌ترین عامل حیات هر سازمانی نیروی انسانی آن است. تحلیل رفتار انسان در سازمان، بررسی علل رفتار و چگونگی به‌کارگیری رفتار در راستای اهداف سازمان همواره به‌عنوان مسئله‌ای محوری در مدیریت رفتار سازمانی (به‌عنوان زیرشاخه‌ای از مدیریت منابع انسانی) بوده و هست. در این مقاله تصمیم داریم به این بپردازیم که رفتار سازمانی چیست و چگونه به درک رفتار انسان در سازمان کمک می‌کند.

مبحث رفتار سازمانی و مدیریت آن به‌قدری مهم است که یکی از سرفصل‌های دوره Mba را به آن اختصاص می‌دهند.

تعریف رفتار سازمانی

برای تعریف رفتار سازمانی باید ابتدا تعریف واژه «رفتار» و «سازمان» را باهم مرور کنیم. به‌طورکلی رفتار (Behavior) پاسخی است مشاهده‌شدنی از یک ارگانیسم (موجود زنده) به یک محرک بیرونی؛ از طرفی سازمان (Organization) جمعی از افراد با ساختار و مرزهای مشخص هستند که برای تحقق اهدافی تعیین‌شده سازمان تلاش می‌کنند.

باتوجه‌به تعاریف واژگان رفتار و سازمان، رفتار سازمانی (Organizational Behavior) مجموعه رفتارهای انسانی در سطح فردی یا گروهی است که در یک سازمان رخ می‌دهد. علم Ob کلیه اقدامات و نگرش‌های افراد را در سازمان مطالعه و بررسی می‌کند.

Organizational Behavior از علوم میان‌رشته‌ای است و با رشته‌هایی مثل انسان‌شناسی، جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی، روان‌شناسی، اقتصاد و علوم سیاسی ارتباط داشته و متغیرهایی مانند رضایت شغلی، عملکرد، مسائل عاطفی کارکنان و… را نیز در بر می‌گیرد.

آشنایی با عناصر سازمانی

چهار عنصر اصلی رفتار سازمانی شامل افراد، ساختار، تکنولوژی و محیط بیرونی است. در ادامه هرکدام از این عناصر را به‌طور مختصر توضیح می‌دهیم.

  • افراد یا کارکنان

افراد، سیستم اجتماعی و داخلی یک سازمان را تشکیل می‌دهند و به‌صورت فردی یا گروهی فعالیت می‌کنند. گروه‌ها ممکن است کوچک یا بزرگ، رسمی یا غیررسمی باشند. نکته قابل ذکر اینجاست که گروه‌ها پویا هستند؛ همه‌وهمه در سازمان کار می‌کنند تا اهداف سازمان محقق شود.

  • ساختار

ساختار، روابط رسمی و کاری کارکنان را در سازمان مشخص می‌کند. تفاوت‌های فردی کارکنان در سازمان ضرورت وجود مشاغل مختلف و روابط کاری مشخص را بیش‌ازپیش آشکار می‌کند. روش‌های ساختاری برای هماهنگی موثر بین کارها بسیار مهم است.

  • تکنولوژی

تکنولوژی یا فناوری مثل یک ماشین عمل می‌کند و فرایندهای کاری را سرعت می‌بخشد. به کارکنان سازمان کمک می‌کند تا به منابع زیادی دسترسی پیدا کنند؛ بنابراین فناوری بر انجام وظایف پرسنل مؤثر خواهد بود.

  • محیط بیرونی

هر سازمانی بخشی از یک سیستم بزرگ‌تر است و عناصر دیگری روی آن تاثیر می‌گذارند؛ مانند خانواده، دولت و سازمان‌های دیگر. این عناصر در یک سیستم پیچیده روی یکدیگر تاثیر متقابل دارند.

سطوح رفتار سازمانی

رفتار سازمانی دارای سه سطح فردی، گروهی و سازمانی است. در ادامه هرکدام از این سه سطح را توضیح مختصری می‌دهیم.

سطوح رفتار سازمانی
رفتار سازمانی در ۳ سطح فردی، گروهی و سازمانی بررسی می‌شود.
  • سطح فردی

در سطح فردیِ رفتار سازمانی مواردی همچون خلاقیت، انگیزه، شخصیت، عملکرد، مطالعه و یادگیری، اخلاق و شناخت مطرح می‌شود. تمرکز در این سطح بیشتر بر روان‌شناسی است. به‌عنوان مثال در سطح فردی، ممکن است در نظر گرفتن سرمایش و گرمایش محیط بر روی بهره‌وری کارکنان مورد مطالعه قرار بگیرد.

  • سطح گروهی

در سطح گروهی، مواردی همچون ارتباطات میان‌فردی، پویایی گروه، رهبری گروه، انسجام یا تعارض و تعادل در گروه بررسی می‌شود. در این سطح علومی همچون روان‌شناسیِ اجتماعی و جامعه‌شناسی کاربرد دارد؛ به‌عنوان مثال در این سطح شیوه رهبری متناسب با روحیه کارکنان گروه مطالعه و بررسی می‌شود.

  • سطح سازمانی

در سطح سازمانی که براساس علوم انسان‌شناسی و علوم سیاسی بنا شده است، موضوعاتی مانند ساختار سازمانی، فرهنگ سازمانی، تفاوت‌های فرهنگی و… مطالعه می‌شود.

دستاوردهای شناخت و توجه به رفتار سازمانی

سرعت و دقت در دستیابی به اهداف یک سازمان وابستگی زیادی به تعهد، مسئولیت‌پذیری و وفاداری اعضا و کارکنان دارد. بهبود روابط انسانی در یک سازمان و تعیین نقش‌های فردی و سازمانی اعضا اثر بسیار زیادی در بهبود عملکرد اعضا دارد.

Organizational Behavior به مدیران کمک می‌کند تا درک بهتری از رفتار کارکنان در سازمان داشته باشند و مفهوم زندگی سازمانی را بیش‌ازپیش دریابند. ازآنجاکه بررسی رفتار کارکنان دانشی بین رشته‌ای است و ترکیبی از علوم دیگر است (که در بالا به آن اشاره شد)، نقش بسیار کلیدی در شناسایی علل رفتار کارکنان در سازمان دارد. OB به مدیر این قدرت را می‌دهد تا برای هدایت و کنترل و تغییر سازمان تصمیم گیری کند.

مدیریت رفتار سازمانی چیست؟

مدیریت رفتار سازمانی (Organizational Behavior Management) به اختصار OBM یکی از زیرشاخه های تحلیل رفتار کاربردی است و بر اصلاح و مدیریت رویه‌های ایجاد تغییر در رفتار انسان در سازمان تاکید دارد. مدیریت رفتار سازمانی اصول رفتاری افراد در محیط کار را مشخص می کند و به‌نوعی به‌دنبال تحلیل رفتار پرسنل در جهت بهبود عملکرد سازمان است.

چرا مدیران باید رفتار کارکنان را در محیط کار درک کنند؟

درک رفتارهای فردی و گروهی در سازمان به مدیران کمک می‌کند تا در انگیزه‌سازی کارکنانشان موفق‌تر عمل کنند. Obm به مدیران کمک می‌کند تا بتوانند مواجهه بهتری با کارکنان‌شان در موقعیت‌های مختلف داشته باشند و منابع انسانی‌شان را بهینه‌تر مدیریت کنند. از طرفی درک رفتار انسانی برای چگونگی جذب و نگهداری و سازماندهی نیروی انسانی شایسته بسیار ضروری است.

نویسندگان: گروه تولید محتوای جریان

ویراستار: سرکار خانم ریحانه مهدوی

۱/۵ - (۱ امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *