دوره مدیریت ارشد کسب و کار (Mba) چیست؟

دوره MBA چیست

اگر برای شما هم این سوال وجود دارد که دوره Mba چیست و می‌خواهید بیشتر درباره رشته Mba بدانید، در این مقاله با ما همراه باشید. کلمه Mba کوتاه‌شده عبارت Master of Business Administration است. به زبان خودمانی و راحت می‌توان گفت: دوره Mba دوره‌ای است که مدیران کسب و کار در آن شرکت می‌کنند تا مهارت‌ها و اصول مدیریت حرفه‌ای را یاد بگیرند و در زمینۀ خودشان حرفه‌ای شوند.

راهنمای مطالعه مقاله

رشته مدیریت Mba چیست و چه کاربردی دارد؟

اگر شما هم به دنبال یافتن پاسخ برای سوال مدیریت کسب و کار چیست هستید، در این مقاله همراه ما باشید. MBA شناخته‌شده‌ترین مدرک مدیریت در دنیاست. این دوره بیشتر دانشی و آکادمیک است؛ هرچند ما در مدیربان تلاش می‌کنیم با کارگاهی برگزار کردن دوره آن را به مهارتی‌شدن نزدیک کنیم.
شخصی که در این دوره شرکت می‌کند، دانش بنیادین مدیریت را فرا می‌گیرد؛ به‌عبارتی در انتهای این دوره دیدی کلی نسبت به کسب و کار پیدا می‌کند. اگر بخواهیم جزئی‌تر بگوئیم، مباحث بازاریابی، مالی و حسابداری و رهبری را به‌طور کلی آموزش می‌بیند. در مجموع یادگیرندۀ این دوره می‌تواند کسب و کار خودش را بهتر بچرخاند و در بازار رقابتی از رقبای خود سبقت بگیرد.

اهمیت و ضرورت مدیریت کسب و کار

از شما می‌خواهیم برای چند لحظه چشم‌هایتان را ببندید و ۱۰ سال پیش را به خاطر بیاورید. چه چیزی از آن موقع تا به امروز به‌طور کل زیرورو نشده است؟ حتی اگر موردی پیدا کنید که متحول نشده باشد، قطعاً از این تحولات تاثیر گرفته است؛؛ به‌عنوان مثال فرهنگ مصرف، تکنولوژی، فرصت‌ها و تهدیدهای یک شرکت، نقاط قوت و ضعف یک سازمان یا حتی یک فرد همه از این تحولات تأثیر گرفته‌اند.

اهمیت و ضرورت mba

MBA دوره‌ای مناسب برای مدیرانی است که می‌خواهند تا حدودی با ضرب‌آهنگ تغییر و تحولات، هم‌آهنگ شوند و بتوانند سازمان‌شان را رشد بدهند؛ بااین‌حال این رشته به هیچ‌وجه جامع و کامل نیست. جالب است بدانید که مینتزبرگ کتابی با نام «سازمان‌ها مدیر می‌خواهند، نه دانش‌آموختۀ MBA» دارد و در این کتاب نقدهای تندی به MBA وارد کرده است.

تاریخچه MBA در جهان و ایران

MBA برای اولین‌بار در سال ۱۹۰۸ در دانشگاه هاروارد تدریس شد. این رشته اکنون در مدرسۀ کسب و کار هاروارد (Harvard Business School) تدریس می‌شود.
از ابتدای سال ۱۹۳۰ نیز کم‌کم تدرسیس رشته MBA در مدارس کسب و کار به صورت‌ جدی‌تر شکل گرفت و در سراسر آمریکا مطرح شد. در آن سال‌ها دانشجویانِ کمی پذیرفته می‌شدند؛ اما هم‌اکنون سالانه نزدیک به دوهزار نفر فقط از دانشگاه هاروارد در این رشته فارغ‌التحصیل می‌شوند.
در اروپا نیز بعد از گذشت پنج دهه، یعنی در سال ۱۹۵۷، رشته Mba توسط Insead در کشور فرانسه برگزار شد.
این دوره در ایران قبل از انقلاب اسلامی توسط دانشگاه هاروارد پایه‌گذاری شد. آن زمان توسط «شعبه مطالعات مدیریت هاروارد» که پس از انقلاب، به دانشگاه امام صادق (ع) تغییر نام داد، در ایران مطرح شد. پس از این تغییر در سال ۱۳۷۸ دوباره به دست دکتر علینقی مشایخی و دوستان ایشان، رشته MBA احیا شد و مورد استقبال قرار گرفت.

هدف از راه‌اندازی رشته MBA چیست؟

هدف کلی رشته MBA توانمندکردن مدیران در زمینۀ ادارۀ کسب و کار است. نکته‌ای که دربارۀ شرکت‌کنندگان دوره مدیریت کسب و کار وجود دارد این است که مدیران سطوح بالای سازمان‌ها نیاز دارند تا MBA را با گرایش خاصی بخوانند؛ به‌عنوان مثال مدیرعامل یک سازمان با بیش از ۵۰۰ نفر کارمند باید MBA عمومی را قبل از رسیدن به این سطح فرا گرفته باشد؛ سپس در این موقعیت نیاز دارد تا MBA با گرایش استراتژی بیاموزد.

مدیر بازاریابی این سازمان باید MBA با گرایش بازاریابی را فرا بگیرد؛ چون در سازمان‌های بزرگ لازم است مدیران بخش‌های مختلف سازمان MBA را تخصصی‌تر و درزمینه مربوط به خود بیاموزند.

مدیربان صاحبان و مدیران کسب و کارهای کوچک و متوسط (Sme) را هدف ارائۀ خدمات خود قرار داده است؛ به‌دلیل اینکه اقتصاد کشور با این کسب و کارها (نسبت به کسب و کارهای بزرگ‌) زودتر شکل می‌گیرد.

رشته MBA برای چه کسانی مناسب است؟

این رشته برای معاونت‌های سازمان‌های بزرگ، کارآفرینان، مدیران استارتاپ‌ها و مدیران کسب و کارها (حال یا آینده) مناسب است. یکی از باورهای ما در مجموعه مدیربان این است که اگر کسب و کاری می‌خواهد رشد کند، ابتدای باید اصولی و چارچوب‌مند شود. درصورتی‌که باور رایج این است که ابتدا کسب و کاری رشد کند، سپس آن را اصولی کنند. چنین چیزی ممکن نیست!
عدۀ زیادی از مدیران کسب و کارها به‌دلیل مسائلی که عمدتاً مربوط به نبود ساختار مالی‌حقوقی مشخص است، ورشکسته شده و در زندان به سر می‌برند یا تحت پیگرد قانونی قرار دارند. خبر خوش این است که بخش چشمگیری از اصولی کردن کسب و کار در MBA آموخته می‌شود.

اشکال مختلف طراحی و اجزای MBA

مباحثی که در این رشته (در مجموعۀ ما) تدریس می‌شوند، عبارت‌اند از:

گرایش های رشته MBA

گرایش های mba
گرایش های اصلی mba

MBA گرایش‌های متنوعی دارد که گرایش های اصلی آن گزینه‌هایی است که در تصویر بالا آورده‌ایم؛ اما اگر بخواهیم تمامی گرایش های mba را فهرست کنیم، می‌توانیم به‌صورت زیر بیان کنیم:

  • گرایش استراتژی
  • گرایش بازرگانی ( بازاریابی)
  • گرایش کنترل پروژه
  • گرایش منابع انسانی
  • گرایش خدمات
  • گرایش رفتار و منابع سازمانی
  • گرایش کسب و کار بین المللی
  • گرایش سیستم‌های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات
  • گرایش کارآفرینی
  • گرایش مالی
  • گرایش عملیات و زنجیره تأمین
  • گرایش نوآوری و توسعه محصول و خدمات

لازم به ذکر است که اکثر سرفصل‌های این گرایش‌ها یکی هستند و هرکدام‌شان روی بعضی مباحث عمیق‌تر شده‌اند (دقیقاً مانند رشته‌های کارشناسی ارشد).

نحوه انتخاب گرایش هم به این صورت است که مدیر باید طبق سازمان خودش بسنجد که کدام یک از مباحث، در کسب و کارش پررنگ‌تر است و بر طبق همان گرایش درست را انتخاب کند تا بتواند بیشترین بهره را از دوره ببرد و تاثیر حداکثری روی کسب و کارش بگذارد. گفتنی است که ما در مجموعۀ مدیربان فقط گرایش عمومی Mba را تدریس می‌کنیم.

کدام گرایش مدیریت MBA بهتر است؟

نمی‌توان گفت کدام گرایش بهتر یا بدتر از دیگری است؛ زیرا انتخاب گرایشِ بهتر به جایگاهی بستگی دارد که قرار است دانش MBA در آن به کار گرفته شود.

مقایسه گرایش های mba
مقایسه گرایش های اصلی mba

جامع‌ترین و کل‌نگرترین گرایش Mba گرایش استراتژی است. همچنین عملیاتی‌ترین گرایش، کنترل پروژه است. گرایشی که بیشتر از بقیه مربوط به بازار باشد، گرایش بازرگانی یا بازاریابی است و انسانی‌ترین گرایش، گرایش منابع انسانی. از این جهت گرایش استراتژی را جامع‌ترین گرایش می‌دانیم که همۀ این‌ها را در کنار یکدیگر می‌بیند.

ملاک‌های انتخاب گرایش مناسب MBA

با پاسخ دادن به سوالات زیر، می‌توان گرایش مناسب را پیدا کرد:

  • این مدیر در کجای سازمان قرار دارد؟
  • نیاز فعلی او چیست؟
  • در آینده قصد انجام چه کاری را دارد؟
  • سازمان چه انتظاری از او دارد؟

بازار کار MBA به چه صورت است؟

به طور کلی سوال «بازار کار چه رشته‌ای خوب است؟» سوال درستی نیست؛ بلکه بهتر است پرسیده شود: «من برای چه کاری خوب هستم؟». اگر بازار کاری را می‌شناسید که خوب نباشد، به ما معرفی کنید تا ما شخصی را به شما معرفی کنیم که به خوبی از آن بازار منفعت کسب می‌کند.
در هرصورت شخصی که این دوره را بگذراند، نسبت به سایر افراد، عملیاتی‌تر است؛ زیرا این مباحث تئوری نیستند.
درنتیجه مطالبی که شخص در این دوره می‌آموزد، کاملاً کاربردی است و بسیار مفید برای کسب و کار.

فرصت‌های شغلی یا زمینه‌های فعالیت Mba

از آن‌جایی که به این سوال در قسمت‌های قبل پاسخ داده شد، به اختصار می‌گوییم:

  • مدیریت کسب و کار
  • راه‌اندازی استارتاپ
  • معاونت مدیر یک شرکت.

مدرک Mba معادل چیست؟

مدرک MBA را عموماً معادل کارشناسی ارشد مدیریت کسب و کار می‌دانند.

اعتبار مدرک Mba چقدر است و به چه عواملی بستگی دارد؟

اگر برای مدیری گرفتن گواهینامه این دوره مهم و ارزشمند است، می‌تواند در دانشگا‌های ارائه‌دهنده این رشته ثبت‌نام کرده یا این دوره را در مراکز آزادی بگذراند که مدرک موردتایید وزارت علوم را می‌دهند. اعتبار این مدرک به دانشگاه محل تحصیل بستگی دارد.
درباره مراکز آزاد که رشته Mba را تدریس می‌کنند، نگاهی به رزومه استادان آن مرکز و نظر فارغ‌التحصیلان آن می‌تواند به شما کمک کند تا دربارۀ اعتبار آن مدرک دیدی کلی به دست آورید.
خوشبختانه مدرک‌گرایی کم‌کم دارد ارزش خودش را از دست می‌دهد و سازمان‌ها و مدیران بیشتر به‌دنبال افزایش مهارت هستند تا گرفتن مدرک. گرفتن مدرک بدون یادگیری اصولی مباحث ارزشی ندارد و آنچه مهم است، یادگیری و به‌کار‌بردن مباحث در کسب و کار است. مهم این است که مطالب به‌خوبی فراگرفته و در جای درست‌شان استفاده شوند.

آیا مدرک MBA ایرانی در کشورهای دیگر هم اعتبار دارد؟

چنانچه سازمان یا نهادی که این دوره را برگزار می‌کند، مورد تایید مجامع بین‌المللی باشد، مدرک MBA آن نیز اعتبار دارد.

دکترای Mba چیست؟

DBA دکترای MBA است. مباحثی که در Dba تدریس می‌شود، مفصل‌تر و جزئی‌تر و عمیق‌تر از MBA می‌باشد. همچنین مطالب DBA نسبت به دورۀ MBA به‌روزترهستند.

Mba با Dba چه تفاوتی باهم دارد؟

تفاوت این دو در کلی و جزئی بودن و به‌روزتر بودن مباحث است که در بالا به آن اشاره شد.

یادگیری Mba بدون کنکور چطور است؟

افرادی که می‌خواهند مدیریت کسب و کار را بدون کنکور و گذراندن واحدهای دانشگاهی یاد بگیرند، می‌توانند در موسسات آزاد ثبت‌نام کرده و در این دوره شرکت کنند.

یادگیری Mba باعث افزایش درآمد می‌شود؟

قطعاً. به‌خصوص اگر یادگیری ام بی ای در جایگاه‌های شغلی قرار گیرید که در بالا نام برده شد، افزایش درآمد زیادی را به‌دنبال خواهد داشت. البته نباید این را فراموش کنیم منظور ما یادگیری تئوری‌وار نیست؛ بلکه یادگیری کاربردی و عملیاتی است.

۳.۷/۵ - (۳ امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *