بیزینس پلن چیست و نوشتن آن چند مرحله دارد؟

آموزش نحوه نوشتن بیزینس پلن

برای اینکه در کسب و کارتان موفق شوید، باید سوار بر تغییراتِ آن در حال و آینده باشید. برای خلق آینده‌ای روشن راهی جز داشتن پلن وجود ندارد. بیزینس پلن که پلن کسب و کار یا پلن کاری نیز نامیده و البته گاهی به اشتباه پلان کسب  کار خوانده می‌شود، به شما کمک می‌کند تا آینده‌ای روشن برای بیزینس خود رقم بزنید و شکست‌های احتمالی را کاهش دهید. ممکن است کسب و کار شما نقاط کور و ابهاماتی وجود داشته باشد که از آن‌ها مطلع نباشید یا اگر هم بدانید، امکان شفاف‌سازی آن را نداشته باشید. بیزینس پلن شما درواقع نقشه راه کسب و کارتان در ابعاد مختلف است و تمام این نقاط مبهم را برای شما شفاف می‌کند. 

نوشتن طرح کسب و کار اصول و مراحلی دارد که می‌خواهیم در این مقاله شما را با آن‌ها آشنا کنیم و به این سوال پاسخ دهیم که چگونه بیزینس پلن بنویسیمدر این مطلب تصمیم داریم در ابتدا درباره چیستی و ماهیت پلن کسب و کار صحبت کنیم و در کنار بیان چارچوب یا ارکان اصلی آن (مولفه های اصلی آن) روش نوشتن بیزینس پلن و مراحل طراحی بیزینس پلن را توضیح دهیم.

آموزش نحوه نوشتن بیزینس پلن
پلن کسب و کار

در پایان این مقاله شما می‌توانید دیدی درست درباره پلن کسب و کار (طرح کسب و کار) و نوشتن آن به دست آورید. این نکته را بهتر است یادآور شویم که بعضی به اشتباه از عبارات بیزینس پلن کسب و کار یا بیزینس پلان به‌جای بیزینس پلن استفاده می‌کنند.

به این جمله خوب دقت کنید: «اگر طرح نداشته باشید، در طرح دیگران قرار می‌گیرید» این جمله، جمله‌ای تکان‌دهنده برای مدیران کسب و کار هاست. کسب و کارهایی که نتوانند در چند سال اول گلیم خود را از آب دربیاورند، اگر زیر دست‌و‌پای رقبا له نشوند، در بهترین حالت توسط آن‌ها به خدمت گرفته خواهند شد. طرح کسب و کار خوب می‌تواند کسب و کارها را از این بحران نجات دهد و به موفقیت برساند.

بنا بر گزارش سایت Investopedia.com در سال ۲۰۱۹ میزان شکست استارت‌آپ‌ها حدود ۹۰درصد بود. تحقیقات به این نتیجه رسیده است که ۲۱٫۵ درصد استارت‌آپ‌ها در سال اول، ۳۰درصد در سال دوم، ۵۰درصد در سال پنجم و ۷۰درصد در سال دهم شکست می‌خورند. مهم‌ترین عامل شکست کسب و کارها چیست و چگونه می‌توانیم کسب و کار موفقی داشته باشیم؟ نمی‌توانیم قاطعانه بگوییم نداشتن بیزینس پلن تنها دلیل شکست بیزینس‌ها محسوب می‌شود؛ اما داشتن آن قطعا از شکست هر کسب و کاری جلوگیری می‌کند. حالا که با ضرورت داشتن پلن کسب و کار آشنا شدید، بهتر است به تعریف چیستی آن بپردازیم.

بیزینس پلن چیست؟

بیزینس پلن هر کسب و کار سندی است که اهداف، خدمات، محصولات، جایگاه صنعتی، اهداف بازاریابی و پیش‌بینی‌های مالی آن کسب و کار را توصیف می‌کند. اطلاعاتی که در یک پلن کاری در کنار هم قرار می‌گیرند، می‌توانند راهنمای بسیار مفیدی برای اداره و توسعه کسب و کار شما باشند. به‌علاوه، بسیاری از مدیران از پلن کسب و کار جهت تامین مالی و جذب سرمایه‌گذار استفاده می‌کنند.

business plan به شما کمک می‌کند تا بفهمید می‌خواهید چه محصول یا خدمتی را به چه کسی با چه قیمتی ارائه کنید و چگونه آن را به مشتری یا مخاطب خود برسانید؛ محصول یا خدمت شما چه سودی به مشتری می‌رساند؟

اجزای بیزنس پلن
اجزای طرح کسب و کار

با طرح کسب و کار شما می‌توانید راهبردهایی را مشخص کنید که برای توسعه کسب و کارتان نیاز دارید؛ این راهبردها می‌توانند در حوزه مالی، تبلیغاتی، نیرو و مدیریت منابع انسانی باشند.

پیشنهاد می‌کنیم با مطالعه مقالات مدیریت استراتژیک و برنامه ریزی راهبردی با مفهوم راهبرد یا استراتژی بیشتر آشنا شوید.

آشنایی با کاربرد بیزینس پلن

  •  بیزینس پلن شما کمکتان می‌کند تا مانند یک فرمانده به کارتان مسلط باشید. همچنین به شما وجوه ناملموس کارتان را نشان می‌دهد. کسب و کار چه در حد راه‌اندازی یک کارگاه شیرینی‌پزی خانگی باشد، چه گروه کارخانجات تولیدی پوشاک، برای رسیدن به موفقیت باید بیزینس پلن یا طرح کسب و کار داشته باشد.
  • داشتن طرح بیزینس پلن به هر کسب و کاری کمک می کند تا به‌طور اصولی مدیریت شود. مدیریت یک سازمان یا کسب و کار دنیای بزرگی است و اصول خاصی دارد که در مقاله اصول مدیریت درباره تعدادی از آن‌ها صحبت کرده‌ایم.
  • یکی دیگر از مهم‌ترین کاربردهای بیزینس پلن این است که براساس آن می‌توان چشم اندازهای مالی و سرمایه و منابع انسانی کسب و کار را مشخص کرد.
  • یک بیزینس پلن خوب کمک می کند تا اجزای کسب کارتان را  جامعتر ببینید، ممکن است کسب و کار شما نقاط کور و ابهاماتی وجود داشته باشد که از آن‌ها مطلع نباشید یا اگر هم بدانید امکان شفاف‌سازی آن را نداشته باشید.

 بیزنس پلن باید نقشه راه کسب و کار شما در ابعاد مختلف باشد و تمام این نقاط مبهم را برای شما شفاف کند.

  • با تهیه بیزینس پلن، رقبا و نحوه عملکرد آن‌ها در بازار شناسایی می‌شود. این شناسایی نقش موثری در طراحی استراتژی فروش و بازاریابی دارد و مانع از اقدامات موازی با رقبا خواهد شد.

چه موقع به پلن کسب و کار نیاز پیدا می‌کنیم؟ 

وقتی بخواهید تصمیمات استراتژیکی برای کسب و کارتان بگیرید، به بیزینس‌پلن نیاز جدی پیدا می‌کنید. به‌عنوان مثال در موارد زیر به BUSINESS PLAN نیاز دارید:

چه موقع باید بیزینس پلن بنویسیم؟
چه موقع به بیزینس پلن نیاز پیدا می کنیم
  • وقتی می‌خواهید تصمیم بگیرید که محصولات و خدمات خود را چگونه به دست مشتریان برسانید؟ 
  • در سال پیش رو به چه تعداد نیروی انسانی با چه توانمندی‌هایی نیاز دارید؟
  • چگونه کسب و کارتان را می‌توانید توسعه دهید؟
  • با چه کسانی رقیب هستید و با چه کسانی می‌توانید هلدینگ راه بیندازید؟
  • چگونه کسب و کار و حرفه‌تان را به مشتریان معرفی کنید؟

چارچوب بیزینس پلن (ارکان اصلی در طراحی بیزینس پلن)

پلن کسب و کار از مولفه ها یا عناصری کلیدی تشکیل شده است که درواقع چارچوب یا ارکان اصلی بیزینس پلن شما هستند. در این بخش می‌خواهیم شما را با این عناصر آشنا کنیم. این  عناصر عبارت‌اند از:

چهارچوب بیزینس پلن
عناصر اصلی در طراحی پلن کسب و کار

۱٫ محصولات یا خدمات شما

در طراحی بیزینس پلن باید از محصولات یا خدمات به‌عنوان یکی از اجزای اصلی استفاده کنید. محصول شما باید چیزی باشد که بودن یا نبودن آن در جامعه تفاوت ایجاد و مشکلی را از مشتری برطرف کند؛ پس برای طراحی آن باید تسلط ویژه‌ای بر نیاز مشتری‌تان داشته و بر توانمندی‌های کارکنان‌تان در تولید و ارائه آن واقف باشید.

 این نکته را هم بدانید که مشتری تلاش‌های شبانه‌روزی شما را نمی‌بیند؛ بلکه محصول شما را می‌بیند.

۲٫ مشتری یا مخاطب شما

مشتری شما کسی است که شما تمام این کارها را برای رضایت او می‌کنید و او نیز به‌خاطر دریافت خدمات به شما پول می‌دهد؛ بنابراین باید برای شناسایی او و ویژگی‌هایش (پرسنای مخاطب) وقت بگذارید.

پرسونای مخاطب شما به شما می‌گوید مشتری چگونه فکر می‌کند؟ چگونه به محصول شما احساس نیاز می‌کند و برای رفع آن نیاز چه مسیری را طی می‌کند تا به محصول شما برسد؟

۳٫ ارزش پیشنهادی محصولتان

ارزش پیشنهادی شما باید راه‌حلی باشد که شما با ارایه محصولتان مشکل مشتری را حل می‌کنید و آن راه‌حل تفاوت مهمی با محصولات مشابه در بازار دارد؛ بنابراین باید مشتری را راغب کرده تا محصول شما را انتخاب کند.

۴٫ شیوه توزیع و چگونگی ارائه خدمات

محصول شما و مزیت‌هایش از چه طریقی به دست مشتری می‌رسد؟ مشتری چه شیوه‌ای را می‌پسندد؟ رقبای شما از چه راه‌هایی استفاده می‌کنند تا محصولشان را به دست مشتری برسانند؟ آیا شما می‌توانید در این موضوع خلاقیت ویژه‌ای داشته باشید؟ کانال‌های مستقیم و غیرمستقیم انجام این کار چیست؟

اجزای بیزینس پلن کدام‌اند؟

طرح کسب و کار شامل اطلاعات عمومی و اختصاصی مربوط به آن حوزه کاری است. به‌طورکلی معمولاً BP شامل ۹ قسمت است که در زیر آن‌ها را فهرست کرده‌ایم:

اجزای بیزنس پلن
اجزای طرح کسب و کار

۱٫ نام شرکت و شرحی از کسب و کار

اسم شرکت و فعالیتی که انجام می‌دهید را به‌طور خلاصه و با بیانی ساده بنویسید؛ به‌طوریکه هر کسی با خواندن آن کلیت کار شما را بفهمد.

۲٫ خلاصه تحقیق بازار و تحلیل رقبا 

خلاصه تحقیقات بازار و رقبا و تحلیل آن‌ها را بنویسید؛ به‌عبارتی اطلاعاتی را بنویسید که درباره بازار فروش محصولتان به دست آورده‌اید. لیستی از رقبا و میزان فروش و عملکرد آن‌ها در بازار تهیه کنید و براساس این اطلاعات، تحلیلی از تحقیقات و مطالعات‌تان ارائه دهید.

۳٫ مزیت رقابتی 

دلایل مهمی که مشتریان از بین تمام رقبا و محصولات آنها، شما را انتخاب میکنند چیست؟ این دلایل مزیت رقابتی شما و کسب و کارتان هست. مزیت رقابتی چیزهایی است که کسب و کار شما را نسبت به دیگران متمایز می‌کند.

۴٫ مارکتینگ پلن یا برنامه بازاریابی 

مجموعه اقداماتی که برای بازاریابی محصولتان انجام می‌دهید، باید در یک طرح مشخص و منسجم ارائه دهید. تمرکز شما بر چه قسمتی از بازار است؟ چگونه محصولتان را به مشتری معرفی می‌کنید؟ از چه محتواهایی استفاده می‌کنید؟ کمپین شما برای فروش چیست؟ از چه ابزارهایی برای تبلیغات استفاده می‌کنید؟ بهتر است جواب این سوالات را پیدا کنید.
 
 
برنامه بازاریابی
پلن بازاریابی یکی از اجزای بیزینس پلن است.

۵٫ ساختارهای سازمانی و قوانین حاکم بر آن

هر کسب و کاری، هرچقدر کوچک به ساختاری نیاز دارد؛ یعنی ساختاری که نقش‌های افراد در آن مشخص باشد. قوانینی هم برای جلوگیری از دوباره‌کاری و موازی‌کاری و تداخلات احتمالی وضع می‌شود تا همه کارکنان با رعایت آن‌ها بتوانند در آرامش نقش خود را ایفا کنند.

۶٫منابع انسانی و راهبردهای توسعه 

منابع انسانی چرخه حیاتی یک کسب و کار است و مشخص بودن برنامه آن برای بیزینس پلن ضروری است. چه تعداد نیرو، با چه توان و ویژگی هایی برای چه کارهایی نیاز دارید؟ برای آموزش و توسعه مهارت های آنها چه برنامه ای دارید؟ رابطه توانمندشدن کارکنان شما با توسعه و پیشرفت کسب و کار چیست و جه شاخصی برای رشد کارتان و کارکنان دارید؟

۷٫ سیستم مالی و فرآیندهای لازم برای سیستم پشتیبانی و تدارکات

 در سیستم مالی باید برنامه‌تان برای مدیریت گردش مالی را به‌طور مختصر بنویسید. این کار به عهده مدیر مالی سازمان است؛ اما اگر شما مدیر مالی ندارید، باید خودتان به‌عنوان مدیر سازمان این کار را انجام دهید. دوره‌های آموزشی زیادی نظیر مدیریت مالی برای مدیران غیر مالی هستند که به شما در این مسیر و شناخت مفاهیم مالی کمک زیادی می‌کنند. برای تامین نیازهای تدارکاتی و ملزومات آن‌ها چه برنامه‌ای دارید و امور پشتیبانی را به چه شکل انجام می‌دهید؟ بر چه اساسی قیمت‌گذاری می‌کنید؟ فرآیندهای ثبت امور مالی، فروش، گزارشات هفتگی و ماهانه مالی بسیار مهم هستند.

۸٫ برآوردهای مالی  

برآوردهای مالی شامل شامل درآمد، هزینه، میزان سوددهی و سرمایه گذاری است. باتوجه‌به همه جوانب، پیش‌بینی شما از اندازه فروش و درآمدتان را بنویسید. میزان بودجه‌بندیِ هزینه‌ها را مشخص کنید؛ به‌عنوان مثال هزینه‌های اجاره مکان، ملزومات مصرفی، قبوض، تعمیر تجهیزات، آموزش نیروها و… را مشخص کنید.

براوردهای مالی پیش بینی شما از درآمد و فروشتان است
براوردهای مالی پیش بینی شما از درآمد و فروشتان است

بر این اساس میزان سوددهی را بنویسید. با چه برنامه‌ای می‌خواهید برای بیزینس‌تان سرمایه‌گذاری یا سرمایه‌پذیری داشته باشید؟

۹٫ مکانیزم‌های اجرایی در کسب و کار

 چگونگی انجام کارها در کسب و کارتان را شرح دهید. نیاز نیست همه کارها را بنویسید. کارهای مهم مربوط به تولید محصول اصلی مدنظر است. سیستم مدیریت فرآیندهای کسب و کار (BPMS) یا Business Process Management System  را برای فرآیندهای جاری در کسب و کارتان طراحی کنید و به‌مرور آن را تکمیل و اصلاح کنید و مختصری از آن را در BP بیاورید.

پیشنهاد می‌کنیم درباره بوم مدل کسب و کار بیشتر بدانید.

نوشتن بیزینس پلن در ۷ گام

 نحوه نگارش بیزینس پلن (مراحل نوشتن بیزینس پلن) به این بستگی دارد که برای چه هدفی می‌نویسیم؟ برای استفاده داخلی مثل سایت؟ برای ارائه جهت دریافت وام؟ برای مشارکت در یک کسب و کار دیگر یا…؟ برای نوشتن بیزینس پلن با هرکدام از این اهداف به یک برنامه کسب و کار مبنا نیاز دارید که در ادامه نحوه ی نوشتن آن را توضیح می‌دهیم. بقیه انواع بیزینس پلن را بر پایه همین می‌توانید تنظیم کنید.

چگونه یک بیزینس پلن بنویسیم
چگونه یک بیزینس پلن موفق بنویسیم

۱٫ ابتدا خلاصه‌ای از فعالیت کنونی‌تان را بنویسید و محصول و خدمتتان را خیلی ساده معرفی کنید و در ادامه داستانی کوتاه از نحوه شکل‌گیری شرکت بگویید.  این خلاصه نهایتاً در یک یا دو صفحه نوشته می‌شود. اگرچه خلاصه فعالیت کسب و کار شما در ابتدای Bp آورده می‌شود، اما معمولاً این بخش را در انتهای فرایند تهیه پلن کسب و کار و با‌توجه‌به کلیه اطلاعات جمع‌آوری شده می‌نویسند.

اهمیت این بخش را دست‌کم نگیرید! معمولاً سرمایه‌گذارانی که قصد سرمایه‌گذاری در کسب و کار شما را دارند، پس از مطالعه این خلاصه تصمیم می‌گیرند که ادامه Business Plan را مطالعه کنند یا خیر.

۲٫ در این مرحله باید به این سوالات پاسخ دهید: کسب و کار ما چه مشکلی را از مشتریان حل می‌کند؟ مشتریان در حال حاضر از چه راهکاری استفاده می‌کنند؟ رقبا برای حل این مشکل چه کاری انجام می‌دهند؟ کاری که ما انجام می‌دهیم چه مزیتی نسبت به رقبا دارد؟

هر مزیت رقابتی که به ذهنتان می‌رسد را در این بخش بیان کنید؛ به‌عنوان مثال، داشتن حق ثبت اختراع یا مالکیت معنوی که می‌تواند از محصول شما محافظت کند، یک مزیت رقابتی محسوب می‌شود.

۳٫ در این قسمت محصولات را با جزئیات بیشتری شرح دهید و برای هرکدام شیوه‌های رساندن آن به دست مشتریان را توضیح بدهید. همچنین توضیح بدهید که هر محصول برای چه مشتریانی تولید شده است. به‌عبارتی می‌توان گفت قبل از نوشتن گام سوم باید هم محصولتان را خوب شناخته و هم بازار خودتان را خوب تحلیل کرده باشید.

برای تحلیل بازار در ابتدا باید بازار هدف و مخاطب هدف کسب و کارتان را مشخص کنید. اگر مخاطب هدف را کاملاً شفاف کنید، در آینده می‌توانید برنامه‌های فروش پربازده‌تری داشته باشید و در هزینه‌های جذب و تبلیغات صرفه‌جویی کنید.

در ادامه باید صنعت خودتان را تحلیل کنید؛ یعنی ابتدا با بیان دلایل شفاف نشان بدهید که صنعت شما در حال رشد است و سپس بیان کنید که کسب و کار شما چطور از پتانسیل‌های این صنعت روبه‌رشد جهت رسیدن به سودآوری استفاده می‌کند.

۴٫ در این گام باید برنامه و استراتژی کسب و کار خودتان را برای بازاریابی و فروش شرح بدهید. پرسش‌های زیر جهت تکمیل این بخش به شما کمک می‌کنند:

  • در چه بستری با مخاطب هدف خودتان ارتباط برقرار می‌کنید؟
  • مطابق چه استراتژی و برنامه‌ای مخاطب را ترغیب به خرید می‌کنید؟
  • بر چه مبنایی محصولات یا خدمات خودتان را قیمت‌گذاری می‌کنید؟
  • شرکای کلیدی شما جهت افزایش فروشتان چه کسانی هستند؟
  • کدام فعالیت‌های کلیدی با میزان فروش کسب و کار شما ارتباط مستقیم دارند؟

 همچنین ترسیم ماتریسSWOT کسب و کارتان به شما کمک می‌کند تا راحت‌تر اطلاعات این بخش را تکمیل کنید. 

۵٫ ساختار انسانی، مدیران و کارشناسان و تیم‌های کاری‌تان را به‌همراه رزومه‌ای کوتاه و نقش آن‌ها در کسب و کار را بیاورید. این بخش از Business Plan نیز نقش مهمی را در جلب توجه سرمایه‌گذاران ایفا می‌کند. فراموش نکنید که سرمایه گذاران فقط به‌دنبال ایده‌های خوب نیستند؛ بلکه به‌دنبال تیم‌های خوبی هستند که به این ایده‌های خوب جامه عمل می‌پوشانند.

در این بخش باید به پیشینه و تجارب موفق کارمندان و اعضای کسب و کار خودتان اشاره کنید. به‌علاوه اطلاعات مفیدی نیز از نحوه مالکیت شرکت و درصد مشارکت هرکدام از شرکای تجاری کسب و کارتان را در این بخش ذکر کنید.

۶٫ سیستم مالی و درآمدی‌تان را مشخص کنید. جریان‌های مالی باید ابتدا و انتهای شفافی داشته باشد. مدل درآمدی، مدل هزینه‌کرد و بودجه‌بندی، سود خالص و ناخالص و درصد سهام‌داران را باید کاملا شفاف کنید.

به‌طورکلی یک برنامه مالی شامل موارد زیر می‌شود:

  • پیش‌بینی میزان فروش و درآمد

 در گام اول پیش‌بینی درآمد کسب و کارتان تا یک سال آینده و در گام دوم، پیش‌بینی درآمد پنج ساله آن را بنویسید.

  • صورت سود و زیان صورت سود و زیان نشان می‌دهد که درنهایت، کسب و کار شما سود می‌کند یا ضرر.
  • صورت جریان وجوه نقدی صورت جریان نقد، کاری به درصد سود و زیان شما ندارد؛ بلکه تنها میزان وجه نقد کسب و کار شما در زمان‌های مختلف را مشخص می‌کند.
  • ترازنامه ترازنامه فهرستی است از دارایی‌ها، بدهی‌ها و حقوق صاحبان شرکت شما.

اگر یک کسب و کار نوپا هستید یا درزمینه مالی تجربه کافی ندارید، حتما از یک مشاور مالی- حقوقی کمک بگیرید.

۷٫ گام آخر شامل مشخص کردن اسنادی است که باید ضمیمه بیزینس پلن شما بشوند. وجود این بخش ضروری نیست؛ اما می‌تواند مفید باشد. نمودارها، جدول‌ها، تعاریف، یادداشت‌های قانونی یا سایر اطلاعات مفیدی که جهت جلوگیری از طولانی شدن بخش‌های قبل به بیزینس پلن اضافه نشده‌اند را می‌توانید در این بخش قرار دهید.

نتیجه‌گیری

در این مقاله نوشتن بیزینس پلن یا پلن کسب و کار (پلن کاری) را توضیح دادیم و با ارکان اصلی و اجزای آن آشنا شدیم. با وجود اینکه درباره نحوه نوشتن بیزینس پلن (برنامه تجاری) و ضرورت آن مقالات زیادی نوشته شده است، بازهم بسیاری از صاحبان کسب و کار از انجام آن غفلت می‌کنند. نگارش بیزینس پلن را باید به‌عنوان سندی راهبردی و بخشی از فرهنگ سازمانی در کسب و کارها تقویت کنیم. انجام کارها مبتنی بر استانداردهای بومی و علمی را یک اصل بدانیم تا کمتر شاهد شکست استارت‌آپ‌ها، بیکارشدن جوان‌ها و ناامیدی کارآفرینان کشورمان باشیم.

سوالات متداول

بیزینس پلن (business plan) یا پلن کسب و کار به شما کمک می‌کند تا بفهمید می‌خواهید چه محصول یا خدمتی را به چه کسی با چه قیمتی ارائه کنید و چگونه آن را به مشتری یا مخاطب خود برسانید

اجزای بیزینس پلن عبارتند از: نام شرکت و شرحی از کسب و کار، خلاصه تحقیقات بازار و تحلیل رقبا، مزیت رقابتی، پلن بازاریابی، ساختارهای سازمانی و قوانین حاکم بر آن، منابع انسانی، سیستم مالی و برآوردهای مالی

نویسندگان: گروه تولید محتوای جریان

ویراستار: سرکار خانم ریحانه مهدوی

۵/۵ - (۱ امتیاز)

4 دیدگاه در بیزینس پلن چیست و نوشتن آن چند مرحله دارد؟

    • مدیر سایت says:

      سلام
      وقت به خیر
      در بیزینس مدل ساختارها، فرایندها و ارتباط بین بخش‌های مختلف کسب و کار مطرح است و به محتوای کسب و کار بستگی ندارد؛ درحالی‌که در بیزینس پلن به جزئیات ریز محتوای بیزینس می‌پردازیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *